Kunst & Cultuur

Portret van Tamis de Ridder (1933 , Anna Paulowna) Bij binnenkomst in de huiskamer wordt het al meteen duidelijk, een vitrinekast met daarin een prachtige verzameling inktpotten met fraai versierde glazen pennen. Uit onder andere prachtig gekleurd Murano-glas of Boheems glas vervaardigde pennen, waarin een enthousiaste en gedreven kalligraaf absoluut thuishoor t, dat is de werkkamer van Tamis de Ridder. Waar komt je voorliefde voor kalligrafie vandaan? Tekenen kon hij eigenlijk altijd al, maar schrijven? Zijn echtgenote daarover: “ Schrijven kan ie absoluut niet. In het kruidenierszaakje van zijn grootouders moest hij de boodschappenboekjes bijhouden, nou dat viel niet mee om zijn handschrift te ontcijferen”. Volgens manlief ” Hieruit blijkt wel, om goed te kunnen kalligraferen hoef je geen goed handschrift te hebben. “ Een mooi handschrift is in die zin mooi meegenomen.’’ Beroepsmatig moest de Ridder als bouwkundige veel bouwtekeningen voorzien van tekst en dat in blokletters of in rondschrift. Op de echte blauwdrukken schreef men het onderschrift in rondschrift. Zo kwam het dat hij toch op tekst en letters gefocust was. “Zo’n 26 jaar geleden kreeg ik ergens een boekje aangeboden met daarin een kalligrafisch alfabet, in dat boekje stond ook een telefoonnummer waar je je kon opgeven voor een cursus, en zo is het begonnen”. Een fraai diploma – met lof – was het resultaat. Een aantal jaren later op Koninginnedag in Sleen, werden de resultaten getoond. Al gauw kwamen er mensen aan de kraam, die enthousiast geworden, vroegen of ze er ook cursussen in konden volgen. Daarop werd met een paar cursisten het Kalligrafen Collectief Zuidoost Drenthe opgericht. De cursussen bestaan uit een deel kalligrafie, dat wil zeggen het tekenen van de letters, en een deel verluchten, wat wil zeggen de schilderingen om de letters heen. Dat er veel belangstelling voor bestond, blijkt wel uit het feit dat de Ridder 585 cursisten in de beginselen van de kalligrafie heeft ingewijd. Eén van de cursisten is zelfs elders cursussen gaan geven. Bij het vijfjarig bestaan hebben enkele leden een geschilderd Ridderspoor aangeboden, binnenin stond verklaard waarom; namelijk “In het spoor van de Ridder”. Dat was zo’n treffende naam, waarop besloten werd om in het vervolg door te gaan onder de naam Ridderspoor. “De laatste jaren is het aantal cursisten fors teruggelopen als gevolg van een veelheid aan andere zaken, zoals origami en nu weer het scratchwerk, pergamano”. Ridderspoor telt momenteel nog ongeveer 13 leden, de meeste zijn oud-cursisten, maar ook mensen die ergens anders een cursus hebben gevolgd en hier met veel plezier hun hobby beoefenen. Wat is kalligrafie en waar komt het vandaan? Het woord 'kalligrafie' komt uit het Grieks en betekent mooi schrijven. ' Het is een schrijfvorm waarbij letters, cijfers en leestekens versierd worden met onder andere boogjes, lusjes, punten en natuurlijk de verschillende lettertypen. De beginletter kan met allerlei versiersels mooier en sierlijker gemaakt worden. Volgens de Ridder vindt de kalligrafie zijn oorsprong in Mesopotamië. In de grotten van Lascaux in Frankrijk zijn de oudste tekeningen gevonden met daarop het eerste vormen van letters. Na de doorbraak van het christendom, werd kalligrafie vooral toegepast door de monniken in kloosters. Er ontstonden zelfs gilden voor kalligrafen. Elk klooster en elke abdij hadden hun eigen scriptorium, een aparte kamer, waar de monniken handschriften vervaardigheden. Tamis de Ridder is niet aangesloten bij een geloof maar kalligrafie zou de keuze voor hem wel vergemakkelijken. “Als ik moest toetreden tot een geloof, dan zou het het katholicisme zijn”. Enkele personen hebben mij n.l. verteld dat ik in een vorig leven monnik ben geweest!” Waar hij wel tot is toegetreden als lid, is het N.V.C ( Nederlands Verluchters- en Calligrafengilde). Het gilde telt zo’n 85 leden, waarvan er twee uit Drenthe komen. Als kunstenaar in het “mooischrijven” wordt hij nog steeds gevraagd, zij het niet meer zo vaak als vroeger, om kalligrafisch werk te maken. Dit is dan bijvoorbeeld in opdracht voor een museum in Veendam, waar hij blijken van waardering maakt voor promovendi of anderszins. “Veel opdrachten krijgen we niet meer, men vindt het allemaal mooi, maar men heeft er geen geld meer voor over. “ Het Onze Vader op een dubbeltje? Vroeger werden er zelfs wedstrijden in kalligrafie gehouden. Het ging er dan wel om, om zoveel mogelijke tekens op een zo klein mogelijk oppervlak te schrijven, bijvoorbeeld “het Onze vader” op een stukje, zo groot als een dubbeltje. Hier viel dan ook veel geld mee te verdienen. De Ridder; “ het kwam nogal eens voor dat deelnemers aan zo'n wedstrijd volledig gefrustreerd afgevoerd moesten worden”. “Die Wenzelsbibel”, de Bijbel voor kalligrafen? In de werkkamer zijn allerlei boeken op zijn vakgebied te vinden. Zo is er een boek waarin de Wenzelsbibel staat. De Wenzelsbibel is het oudste Duitse mooischrift van de Bijbel, verluchtigd met prachtige tekeningen. Hier zijn met een speciaal procedé foto’s van gemaakt (facsimile). En deze zijn gepubliceerd in diverse uitgaven. Zo is dit verzamelobject dus lang niet in zijn geheel in bezit van Tamis de Ridder, maar daarvoor is het ook niet enkel bedoeld. “Het laat ook duidelijk zien wat kalligrafie is. Het alfabet (textura) in deze bijbel, behoort tot de eerste alfabetten die je onder de knie moet krijgen.” Wat ook een verzameling genoemd mag worden, zijn de talrijke pennen (kalligrafie- of dooppennen genoemd), waaronder glazen pennen met verschillende groeven, waardoor je langer kunt blijven doorschrijven na de pen in de inkt gedoopt te hebben, of bamboepennen en pennen van balsahout Zelf maakt Tamis de Ridder ook pennen van riet. Zo’n rietpen wordt dan evenals de ganzeveer voorzien van een s-vormpje. Zo kalligrafeert hij ook op een schrijftafel welke 40 graden schuin staat, zodat de inkt mooi geleidelijk aan, uit de pen loopt. Zijn schrijftafel ( in verschillende standen te plaatsen) is in navolging van de lessenaars in de kloosters gemaakt, de monikken echter konden toen nog geen gebruik maken van s-vormen gemaakt van latoenkoper. In de huiskamer hangt een familiewapen aan de muur, welke ook de Ridder zelf geschilderd is. In de heraldiek (wapenkunde) werd veel met kalligrafie gewerkt. Dus, als de schrijfster van dit stukje nog eens het geluk mag beleven op een familiewapen te stuiten, dan weet ze bij wie ze zijn moet. Want als er één is die weet wat kalligraferen is, dan is het Tamis de Ridder wel! Tot 2 mei kunt u nog werk van “Het Ridderspoor” in de secretarieruimte van De Brink in Sleen bewonderen Archief

Geen items aanwezig