|
|
't Armhoes: historie en huidig gebruik
SleenWeb - 13 november 2009
Armwerkhuis Sleen in gebruik als woonhuis en 'Art Journey' (Monumentje 190), door Huib Minderhoud
Een langgerekt stenen gebouw, rietgedekt met vier boogramen en een dito voordeur, staat achter een keurig gemaaid gazon met zes statige kastanjebomen. Aan de linkerkant bevinden zich nog een groot rechthoekig raam, reikend van de begane grond tot aan de dakgoot, en een klein vierkant raampje. Een smal, bestraat pad geeft toegang tot de voordeur en een groepje bomen met een reusachtige, uit het Westerveld afkomstige steen van dertien ton rechts en een rij leilinden langs de toegangsweg links voltooien het sfeerbeeld. Het lijkt wel een voormalige boerderij met een tot raamoppervlak omgebouwde baanderdeur en dat is het gebouw eigenlijk ook. 
Armwerkhuis
De naam 't Armhoes boven het kleine raam links verraadt echter een andere bestemming. Inderdaad: het huis aan de Heirweg in Sleen is het voormalige armwerkhuis van de hervormde diaconie. Was het oorspronkelijk regel arme Drentse gezinnen door de diakenen met geld of goederen te ondersteunen en alleenstaanden tegen betaling onder te brengen bij beter bedeelden, in de negentiende eeuw kwam in veel Drentse dorpen het instituut 'Armwerkhuis' in zwang. Het aantal armlastigen nam toe en men kon hen ook niet meer zo gemakkelijk bij particulieren onderbrengen. Bovendien was in een gebouw de verzorging beter gewaarborgd en konden op de bij het huis behorende landerijen de bewoners groepsgewijs aan het werk gezet worden. Zo kon een tegenprestatie worden geleverd en zouden de werkschuwen opgevoed kunnen worden tot 'vrome, werkzame en geschikte leden der maatschappij'.
Bouw en gebruik
Het armwerkhuis in Sleen werd in 1855 als opvolger van een aan de Schaapstreek staand veel te klein 'huus' door de Coevorder aannemer A. Nijhuis gebouwd. Het was ingedeeld in een aantal vertrekken, waarin weduwen met kinderen, alleenstaande ouderen, wezen en aan lager wal geraakte gezinnen werden ondergebracht. Ook verstandelijk of lichamelijk gehandicapten konden er terecht. Het beheer berustte bij de armvader en de armmoeder, een kinderloos echtpaar, dat ook zijn intrek in het huis nam. Albertus Osenga en zijn vrouw Hindrikien Akkerman werden op 1 september 1855 de eerste 'vader en moeder'. Het bestuur van het armwerkhuis was toevertrouwd aan een aantal diakenen, aangevuld met vier aanzienlijke, meestal kapitaalkrachtige medebestuurders. Zij zorgden ervoor, dat de middelen er waren en de mogelijkheden geschapen werden om het geheel te laten functioneren. Het verschaffen van de geldmiddelen voor de dagelijkse levensbehoeften en de kledingstukken, de bemesting van de landerijen en de aanvoer van turf behoorden tot hun taken, maar ook de aankoop van woeste gronden. Het ontginnen hiervan was een geliefde vorm van werkverschaffing. Het mes sneed aan twee kanten: de bewoners verrichtten nuttig werk en er werd cultuurgrond 'aangemaakt', die voor eigen gebruik kon dienen of die verpacht werd en dus geld opleverde. In de zomer werden de bewoners al om vijf uur gewekt en dan wachtte een lange dag. Er moest aangepakt worden; het vee (een koe, de geiten, schapen, varkens en kippen) verzorgd en het land bewerkt. Natuurlijk was het leven zwaar. Maar er was verpleging bij ziekte, verzorging met voedsel en kleding en toezicht op geregeld onderwijs. Als zodanig was het armwerkhuis toch een voor zijn tijd uitstekende sociale voorziening. Al werd, en dat valt niet te ontkennen, onderbrenging erin vaak als een schande ervaren. In 1926 hield het armwerkhuis van Sleen in deze vorm op te bestaan. De diaconie verhuurde het pand aan het echtpaar Ziel, op voorwaarde dat de zes nog aanwezige behoeftigen hun verzorging zouden blijven genieten. Het echtpaar ontving hiervoor een vergoeding van 7 gulden per persoon per week. Eind jaren dertig in de vorige eeuw waren er geen armen meer gehuisvest en stond het armhoes bekend als 'Boerderij Ziel'.
Bartje
Gelukkig werd er niet te veel aan verbouwd en toen het in 1972 al jaren leeg stond, bleek het nog uitstekend geschikt om opnamen te maken voor de tv-serie Bartje. De primitieve woonomstandigheden van het gezin van de hoofdpersoon konden hier levensecht worden nagespeeld.
Ontmoetingscentrum en huidig gebruik
Een jaar later werd 't Armhoes verbouwd tot ontmoetingscentrum met vergaderruimten en enkele ruimten voor peuterspeelzaal Pinokkio. Toen het gemeentehuis door de gemeentelijke herindeling overbodig werd, werden alle activiteiten naar MFC De Brink verplaatst. In september 2007 kochten Anita Westhuis en haar vriend Frans Steenbergen het armhoes met het erachter staande bijgebouw, dat verhuurd werd aan Louise Kolker. Onder de naam 'Art Journey' begon zij hier een stempel- en webwinkel en workshopatelier. Haar workshops kenmerken zich door vakbekwame gezelligheid.
Anita heeft in het oorspronkelijke huis haar bedrijf 'All in care' gevestigd, een reïntegratiebureau voor het begeleiden van werkzoekenden op de arbeidsmarkt en een instelling voor kinderergotherapie. Laatstgenoemd bureau wordt geleid door haar vriendin Inge van der Lei. Dankzij Frans en Anita ziet dit ruim honderdvijftigjarige monument er nog steeds monumentaal uit. Sta er eens een moment bij stil.
Met dank aan Wim Dijkstra.
Bron: Coevorden HuisaanHuis / Enkele aanpassingen aan het artikel door de redactie van sleen.nu
Zie ook de informatie op deze website over 't Armhoes.
Nieuws archief
|
bekijk volledige agenda
|
RSS